Kryniccy herbu Sas – Historia rodu
Ród Kryniccy, znany z pieczęci herbowych Sas, to jedna z polskich linii szlacheckich, której historia sięga XV wieku. Nazwa rodu wywodzi się od Krynicy, położonej w Ziemi lwowskiej. Protoplastą Krynickich był Aleksander, zwany Wołochem, który w 1400 roku otrzymał w darze od króla Władysława Jagiełły wieś Krynicę. To właśnie ta wieś stała się kolebką rodu, a jej położenie na obu brzegach rzeki Rzepecznika, w pobliżu Drohobycza, miało kluczowe znaczenie dla przyszłych pokoleń Krynickich.
Początki i rozwój rodu
Sandro Krynicki, protoplasta całego rodu, był jedną z pierwszych postaci, które przyczyniły się do rozwoju rodziny. Dzięki nadaniu mu dóbr przez króla, Kryniccy mogli zacząć wspinać się po szczeblach społecznej drabiny. Z biegiem lat ród zyskiwał na znaczeniu i wpływach. Warto zauważyć, że niektórzy przedstawiciele Krynickich osiągnęli wyższe urzędowe stanowiska oraz aktywnie angażowali się w politykę kraju.
Nobilitacja i herb Korab
W 1613 roku nobilitowany został Jan Krynicki, który zasłużył się na wojnie z Moskwą. Jego potomkowie przyjęli herb Korab, co wprowadziło pewne zamieszanie w genealogii rodu. Warto dodać, że Adam Boniecki sugerował, iż herb Eliasza i Sieńki Krynickich mógł być mylony z herbem Korab na podstawie nieczytelnych pieczęci.
Znaczenie polityczne Krynickich
Kryniccy należeli do średniozamożnej szlachty, jednak ich zaangażowanie w sprawy publiczne przyniosło im pewne osiągnięcia. Teodor Krynicki, pełniący funkcję podstolego czernichowskiego, został powołany przez sejm na komisarza do rozgraniczenia województwa czernichowskiego od kijowskiego. Jego syn Stefan był cześnikiem żytomierskim, a Łukasz Krynicki pełnił rolę podczaszego owruckiego.
Ród Kryniccy był również obecny w ważnych momentach historycznych Polski; uczestniczyli w elekcyjnym wyborze Jana III Sobieskiego oraz Augusta II Mocnego. W 1673 roku Grzegorz i Pantaleon Kryniccy zostali uznani za szlachtę na sejmie.
Po rozbiorach Rzeczypospolitej
Po rozbiorach Polski Kryniccy starali się potwierdzić swoje szlachectwo zarówno w zaborze austriackim, jak i rosyjskim. W Galicji większość członków rodu uznawała herb Korab jako swój własny. Przydomki takie jak Adamkowicz, Eliaszowicz czy Tymkowicz najprawdopodobniej wywodzą się od imion przodków i są dowodem na długą historię rodziny.
Wywody szlachectwa przeprowadzano w miastach takich jak Przemyśl, Lwów czy Halicz. Adam Boniecki wspomniał również o Krynickich używających przydomku Walecha oraz tych legitymujących się zmienionym nazwiskiem Krenicki przed Trembowelskim Sądem Grodzkim w 1782 roku. W zaborze rosyjskim przedstawiciele rodu potwierdzili swoje prawa do szlachectwa zarówno w Królestwie Polskim, jak i w innych guberniach.
Członkowie rodu Krynickich
W historii rodu wyróżnia się kilka istotnych postaci. Władysław Krynicki (1861–1928) był biskupem rzymskokatolickim oraz ważnym duchownym katolickim swojej epoki. Z kolei Stanisław Krynicki (1888–1914) służył jako żołnierz Legionów Polskich podczas I wojny światowej.
Zakończenie
Ród Kryniccy herbu Sas to przykład polskiej szlachty o bogatej historii i tradycji. Ich dziedzictwo jest związane zarówno z miejscem ich pochodzenia – Krynicy – jak i z ważnymi wydarzeniami w dziejach Polski. Mimo że niektórzy przedstawiciele rodu przyjęli różne herby oraz przydomki, ich wspólna historia łączy ich jako część większej opowieści o polskiej szlachcie. Działań Krynickich można doszukiwać się nie tylko w sferze politycznej, ale także religijnej i społecznej, co czyni ich postaciami znaczącymi dla polskiego dziedzictwa kulturowego.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).