Wstęp
Przepiórka zwyczajna (Coturnix coturnix) to średniej wielkości ptak wędrowny, który należy do rodziny kurowatych (Phasianidae). Ten interesujący gatunek zamieszkuje szeroki obszar, obejmujący niemal całą Europę, Azję Środkową i Południową oraz Afrykę. Przepiórka jest znana z charakterystycznych migracji oraz unikalnych cech morfologicznych, które przyciągają uwagę ornitologów oraz miłośników przyrody. W artykule przyjrzymy się bliżej systematyce, morfologii, ekologii i zachowaniu przepiórki, a także jej statusowi ochrony i zagrożeniom, które mogą wpływać na jej populację.
Systematyka przepiórki
Przepiórka zwyczajna wyróżnia się kilkoma podgatunkami, które rozprzestrzenione są w różnych regionach świata. Wyróżniamy następujące podgatunki:
- C. coturnix coturnix – zamieszkująca Europę, Afrykę Północną, Azję Środkową oraz północne Indie.
- C. coturnix conturbans – występująca na Azorach.
- C. coturnix inopinata – zamieszkująca Wyspy Zielonego Przylądka.
- C. coturnix africana – przepiórka afrykańska, która żyje w Afryce Subsaharyjskiej oraz na Madagaskarze i Komorach.
- C. coturnix erlangeri – występująca w wschodniej i północno-wschodniej Afryce.
Niektóre źródła sugerują, że przepiórka japońska (C. japonica) powinna być traktowana jako odrębny gatunek ze względu na sympatryczne występowanie obu tych ptaków w Mongolii. Podgatunki afrykańskie czasami klasyfikuje się jako osobny gatunek C. africana.
Morfologia przepiórki
Przepiórka zwyczajna charakteryzuje się płowobrązowym upierzeniem z ciemnobrunatnym wzorem, co sprawia, że jest dobrze kamuflowana w naturalnym środowisku. Jej wierzch ciała oraz boki pokryte są białawym kreskowaniem. Samice mają brudnobiałe gardło, podczas gdy samce wyróżniają się czarną plamą o zmiennym rozmiarze na piersi oraz czarnym wąsem. W locie zwracają uwagę ich długie skrzydła.
Średnie wymiary tego gatunku to:
- Długość ciała: około 16–20 cm.
- Rozpiętość skrzydeł: 32–35 cm.
- Masa ciała: samce ważą od 70 do 140 g, a samice od 70 do 155 g.
Ekologia i zachowanie przepiórki
Biotop i gniazdowanie
Przepiórki zwyczajne preferują pola uprawne, pastwiska oraz łąki, szczególnie chętnie wybierają pola koniczyny. Zimą przebywają na trawiastych równinach lub polach. Ich biotop nie ogranicza się jedynie do terenów rolniczych; można je spotkać także na obszarach półpustynnych czy górskich płaskowyżach, osiągających wysokości do 3600 m n.p.m. Gniazda budują na ziemi, osłonięte roślinnością, mają one formę płytkiego zagłębienia rzadko wyściełanego materiałem roślinnym.
Rozmnażanie i młode
W sezonie lęgowym samica składa zazwyczaj od 8 do 13 jaj w maju lub czerwcu. Wysiadywanie trwa od 17 do 20 dni i prowadzi je tylko samica. Pisklęta klują się z jaj jako zagniazdowniki; mają żółte upierzenie z brunatnymi cętkami oraz jasną pręgą na głowie. Po około 19 dniach życia uzyskują zdolność lotu, a w wieku dwóch miesięcy stają się samodzielne. Młode przepiórki przebywają w grupach rodzinnych do około 50 dnia życia.
Pożywienie i głos
Dieta przepiórek składa się głównie z pokarmu roślinnego wzbogaconego drobnymi bezkręgowcami. Te ptaki znane są również z charakterystycznego głosu, który brzmi jak trzysylabowe „pit-pi-lit”, co według ludowych podań miało oznaczać wezwanie chłopców do pracy. Spłoszone osobniki wydają przenikliwy dźwięk „trii-trii”, a także inne dźwięki o niskiej tonacji, które są trudniejsze do usłyszenia.
Zachowanie i tryb życia
Przepiórki prowadzą skryty tryb życia; preferują ucieczkę piechotą przed potencjalnymi zagrożeniami i tylko w ostateczności decydują się na lot. Zajmują niewielkie terytoria o powierzchni od 0,7 do 1,5 ha. W okresie lęgowym można je spotkać parami, natomiast po wyprowadzeniu lęgów żyją w grupach rodzinnych. Przed migracjami tworzą większe stada.
Status ochrony i zagrożenia dla przepiórki
Zgodnie z klasyfikacją IUCN przepiórka uznawana jest za gatunek najmniejszej troski (LC) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji szacuje się na 15–35 milionów dorosłych osobników według danych BirdLife International z roku 2015. Jednak globalny trend liczebności tego gatunku jest uznawany za spadkowy.
W Polsce przepiórka jest objęta ścisłą ochroną gatunkową i została sklasyfikowana jako gatunek narażony (VU) na Czerwonej liście ptaków Polski. Szacuje
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).