Kaplica św. Anny w forcie Saint Angelo (Birgu)
Kaplica św. Anny, znana również jako Il-kappella ta’ Sant’Anna, to rzymskokatolicka świątynia usytuowana w forcie Saint Angelo w Birgu na Malcie. Ta historyczna kaplica, zlokalizowana w „górnym forcie”, stanowi część eksterytorialnej enklawy podlegającej Zakonowi Maltańskiemu. Jej historia sięga czasów średniowiecza, a architektura i funkcje, które pełniła na przestrzeni wieków, czynią ją interesującym obiektem zarówno dla turystów, jak i miłośników historii.
Historia kaplicy
Historia kaplicy św. Anny jest ściśle związana z dziejami Malty oraz wpływami różnych cywilizacji, które miały tam swoje siedziby. Tradycja głosi, że miejsce to było niegdyś zajmowane przez fenicką świątynię bogini Astarte, a później przekształcone przez Rzymian w świątynię Junony. Pierwsze wzmianki o kaplicy pochodzą z angewińskiego dokumentu z 1274 roku, co czyni ją jednym z najstarszych obiektów sakralnych na wyspie.
Pierwotnie kaplica była dedykowana Wniebowzięciu Matki Bożej i znajdowała się na górnym poziomie zamku znanego jako Castrum Maris. W XIV wieku zamek oraz kaplica zostały przejęte przez rodzinę De Nava, a obecna struktura kaplicy została prawdopodobnie zbudowana przez kasztelana De Nava około 1430 roku. W ciągu swojego istnienia kaplica zmieniała wezwanie, nosząc również tytuł Objawienia Pańskiego.
W 1530 roku Zakon Szpitalników św. Jana przejął kontrolę nad Castrum Maris, co przyczyniło się do przekształcenia zamku w fortecę znaną jako fort Saint Angelo. W 1532 roku wielki mistrz Philippe Villiers de L’Isle Adam rozszerzył kaplicę, czyniąc ją prywatną świątynią dla kolejnych wielkich mistrzów zakonu. Kaplica pozostała w użyciu aż do przeniesienia siedziby zakonu do Valletty w 1571 roku.
Przemiany i zaniedbanie
Po przeniesieniu zakonu do nowej stolicy kaplica zaczęła tracić na znaczeniu. Jednak wciąż była używana przez załogę fortu jako miejsce kultu aż do czasów francuskiej okupacji Malty w 1798 roku. W XIX wieku, pod rządami brytyjskimi, budynek został przekształcony w skład broni i amunicji, a następnie w 1882 roku w szkołę.
W latach 20. XX wieku kaplica nadal nie pełniła swojej podstawowej roli sakralnej, aż do jej rekonsekracji jako kaplicy anglikańskiej dla brytyjskiego personelu morskiego stacjonującego w forcie. Po II wojnie światowej budynek został ponownie przekształcony w świątynię katolicką dla Maltańczyków pracujących w forcie. Otwarto ją dla publiczności corocznie 8 września z okazji Victory Day.
Po opuszczeniu fortu przez Brytyjczyków w 1979 roku kaplica została zamknięta. Dopiero w 1994 roku przeszła gruntowną renowację. Na mocy traktatu ratyfikowanego w 2001 roku „górny fort” wraz z kaplicą został przekazany Suwerennemu Rycerskiemu Zakonowi Maltańskiemu, a obiekt otwarto dla zwiedzających tylko raz do roku podczas Victory Day.
Architektura kaplicy
Wygląd zewnętrzny
Kaplica św. Anny wyróżnia się asymetrycznym kształtem, który powstał głównie z prostokątów i wysunięcia po prawej stronie budynku. Jej fasada zdobią drewniane drzwi z półokrągłym łukiem oraz owalne okno umiejscowione powyżej drzwi. Frontowa ściana zwieńczona jest charakterystycznym kamiennym gzymsem, który otacza cały budynek. Na gzymsie znajduje się dzwonnica typu bell-cot z brązowym dzwonem, podparta spływem wolutowym oraz kamiennym krzyżem maltańskim na szczycie.
Na lewej ścianie kaplicy można dostrzec zamurowany ostrołuk, który prawdopodobnie był kiedyś bocznym wejściem do obiektu. Przed fasadą rozciąga się niewielki placyk, a ze szczytu bocznych ścian wystają proste rzygacze w formie niewielkich dział. Z tyłu kaplicy znajdują się schody prowadzące do piwnic pod budynkiem, gdzie znajdują się dwa duże pomieszczenia — stara krypta, na której fundamentach zbudowano obecną kaplicę.
Wnętrze kaplicy
Wnętrze kaplicy charakteryzuje się dużą nawą oraz kilkoma ołtarzami. Sklepienie wewnętrzne jest typowe dla architektury maltańskiej XV wieku, podtrzymywane przez różową granitową kolumnę, której materiał pochodzi z Egiptu i może być pozostałością po starszej antycznej świątyni. Podłoga pokryta jest płytami kamiennymi.
W aneksie po prawej stronie znajdują się dwa drewniane ołtarze: jeden z dużym krucyfiksem oraz drugi z figurą przedstawiającą św. Annę trzymającą na kolanach małą Maryję. Po obu stronach posągu umieszczono herby wyryte w ścianach aneksu. Na frontowej ścianie aneksu widnieje stara tablica z marmuru upamiętniająca wielkiego mistrza Philippe’a Villiersa de L’Isle Adam oraz dwie figury przedstawiające św. Jana Chrzciciela i św. Juliana.
Ołtarz główny znajduje się w apsydzie zakończonej łukiem i posiada płaską kopułę nad sobą. Na ołtarzu umieszczono drewnianą rzeźbę przedstawiającą św. Annę oraz Madonnę. Po bokach apsydy znajdują się podob
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).